*1. Adana*
1. Gı – Hitap sözcüğü
2. Zibil – Çöp
3. Cıncık – Ufak tefek eşya
4. Guruk – Kalabalık
5. Cillop – Parlak, güzel
6. Gırtlak – Boğaz
7. Dızdız – Ufak çocuk
8. Pırtlamak – Kaçmak
9. Mıymıntı – Ağır hareket eden
10. Şapırdatmak – Ağız şapırtısıyla yemek
---
*2. Adıyaman*
1. Hılt – Kirli, pasaklı
2. Höy – Hey! (ünlem)
3. Dımışkı – Üzüm kurusu
4. Lıkır – Su sesi
5. Enek – Tombul çocuk
6. Ceme – Tencere
7. Cıvık – Sulu yemek
8. Gafıl – Dalgın
9. Pezek – Islak toprak
10. Kırnak – Tırnak
---
*3. Afyonkarahisar*
1. Hımhım – Mırıldanma sesi
2. Goca – Büyük
3. Sepitmek – Serpmek
4. Güze – Sonbahar
5. Kıypet – Kumaş parçası
6. Gıdım – Azıcık
7. Deveci – Tembel
8. Pelik – Büyük sopa
9. Kütük – Ağaç gövdesi
10. Emiş – Emzirme
---
*4. Ağrı*
1. Gıley – Şikayet
2. Çivişmek – Kavga etmek
3. Qiris – Sıska
4. Hırhır – Sürekli konuşma
5. Qut – Yoksulluk
6. Yarpuz – Yabani nane
7. Dümbük – Kurnaz, üçkağıtçı
8. Kazma – Saf kişi
9. Gop – Yalan
10. Şırk – Azar, bağırma
---
*5. Amasya*
1. Çağa – Çocuk
2. Kazıkçı – Uyanık satıcı
3. Ablağa – Yokuş yukarı
4. Güdük – Kısa boylu
5. Cırnak – El tırmığı
6. Döşeme – Zemin
7. Şakırdak – Süs eşyası
8. Harlamak – Ateşi körüklemek
9. Çala – Hızlıca
10. Beyrek – Delikanlı
---
*6. Ankara*
1. Hemenk – Hemen
2. Hozanmak – Söylenmek
3. Kıllanmak – Sinirlenmek
4. Çemkirmek – Sert çıkmak
5. Cızlamak – Hafif yanmak
6. Ötlek – Korkak
7. Döndürmek – Cevap vermek
8. Göde – Kısa boylu
9. Bıy – Azıcık
10. Yelli – Kibirli
---
*7. Antalya*
1. Felek – Kader
2. Hımhım – Mızmız
3. Yiyge – Genç kız
4. Sutaşı – Takı süsü
5. Hırlak – Haylaz çocuk
6. Göçmek – Göç etmek değil, ölmek anlamında
7. Cızırdamak – Hafif ses çıkarmak
8. Bostan – Sebze bahçesi
9. Kös – Davul
10. Kıpçık – Tarlalık alan
---
*8. Artvin*
1. Hopa – Merhaba
2. Çakçak – Küçük çocuk oyunu
3. Cıcıklı – Şımarık
4. Zurna – Abartılı konuşan
5. Höyüklü – Tepelik
6. Susa – Sus anlamında
7. Kafkaf – Gürültü
8. Cunda – Ufak şey
9. Pıhtı – Katılaşmış sıvı
10. Yümük – Yumruk
---
*9. Aydın*
1. Goca – Büyük
2. Dilli – Çok konuşan
3. Efelik – Delikanlılık
4. Yanıgı – Yara
5. Gırgır – Şaka
6. Cızgır – Sıcaklık
7. Şivelek – Hızlı
8. Ardıç – Kekik benzeri ot
9. Döğme – Keşkek türü
10. Böğür – Vücut yan kısmı
---
*10. Balıkesir*
1. Koca – Büyük
2. Güğüm – Su kabı
3. Sepetlemek – Kovmak
4. Eğrek – Erken
5. Gülle – Oyuncak
6. Keşkek – Geleneksel yemek
7. Biçki – Elbise dikimi
8. Gıygıylamak – Ağlamak
9. Hırlak – Yaramaz
10. Dandırmak uydurmak
Süper, devam ediyorum! İşte sıradaki 3 ilin yöresel kelimeleri:
—
---
*11. Bartın*
1. *Kiren* – Kızılcık meyvesi.
2. *Pestil* – Meyve ezmesi kurusu.
3. *Çitmek* – Fışkırmak, sıçramak.
4. *Pelit* – Meşe palamudu.
5. *Güğüm* – Su taşıma kabı.
6. *Çomak* – İnce uzun sopa.
7. *Oğşamak* – Benzemek.
8. *Sıpıtmak* – Huysuzlanmak.
9. *Tuma* – Tulum peyniri.
10. *Gıcırdak* – Oyuncak, süs eşyası.
---
*12. Batman*
1. *Çır* – Küçük çocuk.
2. *Delal* – Güzel, sevilen kişi.
3. *Qeşeng* – Güzel, şık (Kürtçe kökenli ama halk arasında Türkçeye karışmış).
4. *Tilo* – Uyuşuk, miskin.
5. *Sürme* – Göz makyajı (yerel kullanım).
6. *Mıgır* – Ağlamaklı olmak.
7. *Deşt* – Ova, düzlük.
8. *Gubari* – Toz, ince toprak.
9. *Çepik* – Alkış.
10. *Bırık* – Koyun (yerel
---
*13. Bayburt*
1. *Kürsü* – Soba çevresinde oturulan yer.
2. *Godalak* – Kaba saba insan.
3. *Dımışkı* – Kuru üzüm.
4. *Sığır dili* – Kekik türü ot.
5. *Çıtlık* – Aniden çıkan ses.
6. *Mısıran* – Kavrulmuş mısır.
7. *Gıcırdak* – Oyuncak bebek.
8. *Tohumluk* – Gelecek yıl için saklanan ürün.
9. *Zamk* – Reçine.
10. *Cılga* – Hayvanların yürüdüğü patika.
---
*14. Bilecik*
1. *Cıyır cıyır* – Kızgın, şikayetçi.
2. *Gıymak* – Zarar vermek.
3. *Mırın kırın* – İsteksiz, kararsız davranmak.
4. *Güdü* – Koyun sürüsü.
5. *Seki* – Bahçe içindeki basamaklı teras.
6. *İndirme* – Düğün sonrası eve eşya taşıma.
7. *Ala çarık* – Yöresel ayakkabı.
8. *Yufka gönüllü* – Merhametli.
9. *Gümüşçü* – Takı yapan kişi (yerel ağızda yaygın).
10. *Sallabaş* – İşi ciddiye almayan kişi.
---
*15. Bingöl*
1. *Gıvır* – Küçük eşya.
2. *Loğ* – Şişkin, tok.
3. *Şerbetlik* – Tatlı su, soğuk içecek.
4. *Tıngırdak* – Gürültü çıkaran şey.
5. *Kımıltı* – Hafif hareket.
6. *Çımçık* – Şakacı, yaramaz.
7. *Gatık* – Yoğurt.
8. *Faraş* – Kürek.
9. *Şepik* – Hafif yağmur.
10. *Gore* – Sığ yer (su birikintisi )
---
*16. Bitlis*
(Kürtçe kökenliler dışında halk arasında kullanılan Türkçe ağız ağırlıklı)
1. *Sini* – Tepsi.
2. *Helk* – Kova.
3. *Çömçe* – Kepçe.
4. *Tandır* – Yer fırını.
5. *Ocaklık* – Soba yanı.
6. *Ürün* – Hasat, mahsul.
7. *Salkım* – Üzüm veya benzeri sarkık meyve.
8. *Savak* – Su oluğu.
9. *Perde* – Tül ya da kalın perde (evlerde yöresel olarak kullanımı yaygın).
10. *Kırlı* – Kirli, pis (kadın kıyafeti için de kullanılır).
---
*17. Bolu*
1. *Çıkı çıkı* – Tıkırtı, küçük ses.
2. *Yellice* – Hafif rüzgarlı.
3. *Köfter* – Cevizli pestil türü.
4. *Aşırmak* – Alıp kaçırmak.
5. *Gıcır* – Temiz, yeni gibi.
6. *Kös* – Büyük davul.
7. *Küllük* – Bahçede küllüğün olduğu alan.
8. *Şırak* – Ani ses, şaplak sesi.
9. *Çorak* – Verimsiz toprak.
10. *Göçmen tavuğu* – Kolay pişen tavuk (deyimsel kullanım).
---
*18. Burdur*
1. *Çalkama* – Hamur işi (aynı zamanda karışıklık anlamında).
2. *Gıcırdak* – Oyuncak, süslü şey.
3. *Eşref saat* – Uygun zaman.
4. *Şıngırdak* – Metal sesi çıkaran obje.
5. *Sırım gibi* – Zayıf, fit.
6. *Cumbur* – Kalabalık, gürültü.
7. *Ala yorgan* – Desenli yorgan (yöresel deyim).
8. *Çelimsiz* – Zayıf, güçsüz.
9. *Tarlak* – Tarlanın iç kısmı.
10. *Kazıkçılık* – Pahalıya satmak (argo).
---
---
*19. Bursa*
1. *Mıhlama* – Yumurta ya da peynirle yapılan yemek.
2. *Tiftik* – Keçi yünü.
3. *Aptal oyunu* – Hileli oyun anlamında deyim.
4. *Pestil* – Meyve ezmesi kurusu.
5. *Şıpsevdi* – Çabuk aşık olan kişi.
6. *Külçe* – Kaba, ağır yük.
7. *Cıbıl* – İnce giyinmiş kişi.
8. *Gocunmak* – Gücenmek, alınmak.
9. *Hevenk* – Bağlanmış salkım (üzüm vb.).
10. *Zıkkım* – Lanet, kötü şey (argo kullanılır).
---
*20. Çanakkale*
1. *Söğüş* – Soğuk et yemeği.
2. *Kıra* – Açık arazi.
3. *Pırasa gibi uzamak* – Hızla büyümek (deyim).
4. *Yelkenleri suya indirmek* – Pes etmek.
5. *Deveci üzümü* – Yöreye özgü üzüm türü.
6. *Şırıl şırıl* – Su sesi.
7. *Gürlü* – Bol sesli.
8. *Tenezzül etmek* – Lütfetmek, alçalmak.
9. *Köpüklemek* – Sinirlenmek (argo).
10. *Palaska* – Kemere takılan askı.
---
*21. Çankırı*
1. *Yamuk* – Eğri, düzgün olmayan.
2. *Gıt gıt* – Tavuk sesi (taklit).
3. *Gocuman* – Büyük, heybetli.
4. *Cumbalak* – Aniden düşmek.
5. *Yamak* – Çırak.
6. *Gerdek* – Evlilik gecesi.
7. *Şamandıra* – Su yüzeyinde yüzen nesne.
8. *Dazlak* – Saçsız kafa.
9. *Kaldırım mühendisi* – Boş gezen kişi (esprili deyim).
10. *Gıygıy* – İnce ağlama sesi.
---
İşte *Çorum* yöresine ait bazı yerel kelimeler ve anlamları:
---
*Çorum Yöresel Kelimeleri (10 adet)*
1. *Biniş* – Ceket veya üst giysi.
2. *Pusat* – Alet, edevat (özellikle tarım aletleri için kullanılır).
3. *Yağlık* – Küçük başörtüsü veya mendil.
4. *Eşki* – Ekşi yoğurt ya da ayran.
5. *Cızlak* – Islak, kaygan yer.
6. *Kına gecesi* – Düğünden önce yapılan eğlence (ama çok daha geleneksel biçimde yaşatılır).
7. *Gövem* – Yabani erik.
8. *Gıygıcık* – Zayıf, narin çocuk.
9. *Çalkama* – Yumurta ve unla yapılan basit yemek.
10. *Yuvak* – Yufka ekmeği yapımında kullanılan
---
*22. Denizli*
1. *Yörük* – Göçebe Türk topluluğu, yörede hâlâ yaygın.
2. *Soku* – El ile yapılan dövme işlemi (tarhana, bulgur).
3. *Çamçak* – Su kabı, kepçe.
4. *Peksimet* – Sert, kuru ekmek.
5. *Kuzuluk* – Koyun ağılı.
6. *Zibil* – Çöp.
7. *Godoş* – Saf, safça davranan kişi (argo, şaka amaçlı).
8. *Yelkenlemek* – Hızla kaçmak.
9. *Sazlık* – Kamışlık alan.
10. *Fıçırdamak* – Gizli gizli konuşmak/gülmek.
---
*23. Diyarbakır*
(Kürtçe kökenliler dışında yerel Türkçe ağızlardan seçildi.)
1. *Külünçe* – Yöresel çörek.
2. *Tandır* – Yer fırını.
3. *Havara* – Kireçli toprak.
4. *Kömbe* – Baharatlı kurabiye/tatlı.
5. *Sini* – Büyük tepsi.
6. *Helik* – Kayısı.
7. *Cortlamak* – Patlamak, delinmek (balon vs.).
8. *Godo* – Koca karı (şakalaşırken söylenir).
9. *Dolama* – Ayak enfeksiyonu veya yöresel kıyafet türü.
10. *Yek gule* – Oldu bile
---
*24. Düzce*
1. *Cıcık* – Salatalıkla yapılan yoğurtlu meze (cacık).
2. *Darı* – Mısır.
3. *Patpat* – Tarımda kullanılan küçük motorlu araç.
4. *Fırıldak* – Dönek, güvenilmez kişi.
5. *Cıngar çıkarmak* – Kavga, gürültü yapmak.
6. *Şırıldamak* – Su sesi çıkarmak.
7. *Çökme* – Küçük göçük, batak.
8. *Bocurgat* – Kuyudan su çekme düzeni.
9. *Güpür* – Dantel.
10. *Tef* – Küçük davul/tokmaklı çalgı.
---
*25. Edirne*
1. *Gıdık* – Tavuk.
2. *Kepçe kulaklı* – Kulakları dışa dönük kişi (deyimleşmiş).
3. *Dızmana* – Peynirli hamur işi.
4. *Kapaklı* – Dolma türü (kabak, patlıcan).
5. *Hıdrellez* – Bahar bayramı.
6. *Gacı* – Kadın (argo/tatlı şiveyle).
7. *Köfter* – Üzüm pestili.
8. *Dede aşı* – Özel günlerde yapılan yöresel yemek.
9. *Süzme* – Yoğurdun yoğunlaştırılmış hali.
10. *Palaska* – Asker kemeri, bel kayışı.
---
*26. Elazığ*
1. *Cılbak* – Üstsüz, çıplak.
2. *Külünç* – Şekerli kurabiye.
3. *Kepçük* – Küçük kepçe.
4. *Pıtpıt* – Mısır patlağı.
5. *Tandır ekmeği* – Yer fırınında yapılan ekmek.
6. *Helva karası* – Pekmez.
7. *Nane limon kaynatmak* – Hasta olana doğal ilaç hazırlamak (deyimleşmiş).
8. *Gendirme* – Kendin yap anlamında.
9. *Şuluk* – Dolu bardak ya da şişe.
10. *Cırmık* – Tırnak ya da çizik
---
*27. Erzincan*
1. *Gelinlik* – Düğün günü yemeği.
2. *Güdük* – Kısa boylu, cüce gibi.
3. *Goma* – Oyuk, çukur.
4. *Çekirdek* – Ayçiçeği tohumu (çok tüketilir).
5. *Dane dane* – Tane tane, düzgün.
6. *Badi badi* – Şişman ve sallanarak yürüyen.
7. *Gocunmak* – Alınmak, gücenmek.
8. *Yazlık* – Yayla gibi serin yer.
9. *Çengili* – Kancalı, askılı.
10. *Cıvık* – Akışkan, çok yumuşak.
---
*28. Erzurum*
1. *Hele* – Haydi, hadi bakalım.
2. *Dadaş* – Erzurum erkeği, yiğit anlamında.
3. *Gacır* – Kız çocuk (argo).
4. *Gacik* – Küçük kız (şefkatli anlamda).
5. *Çepik* – Alkış.
6. *Kofti* – Uydurma, sahte.
7. *Çiriş* – Yabani ot türü (yemekte kullanılır).
8. *Ehram* – Yün kadın örtüsü.
9. *Gumbur* – Gürültü.
10. *Mırrık* – Ağlayan çocuk sesi.
---
*29. Eskişehir*
1. *Cızlak* – Kaygan, ıslak zemin.
2. *Göce* – Kabuğu soyulmuş buğday.
3. *Yumak* – Yün yumağı.
4. *Kıylık* – Kenar, köşe.
5. *Şıpırdamak* – Su sıçraması sesi çıkarmak.
6. *Gıy gıy* – Hafif ağlama sesi.
7. *Yelme* – Hafif rüzgar.
8. *Pürçek* – Saç örgüsü.
9. *Kovluk* – Kovulacak kişi (argo).
10. *Cımcık* – Küçük çocuk, minik
---
*30. Gaziantep*
1. *Bastık* – Üzüm pestili.
2. *Ezmecik* – Ezilmiş sebze ya da meze.
3. *Loğusa şerbeti* – Doğum sonrası ikram edilen içecek.
4. *Şiveydiz* – Yoğurtlu soğan yemeği.
5. *Cırık* – Yırtık pabuç ya da ayakkabı.
6. *Cıncık* – Ufak tefek süs eşyası.
7. *Fitil fitil getirmek* – İyice dövmek (argo).
8. *Dımışkı* – Kurutulmuş meyve (özellikle üzüm).
9. *Sahan* – Bakır tabak.
10. *Gocuk* – Kalın kışlık kıyafet.
---
*31. Giresun*
1. *Pepeçura* – Üzümden yapılan muhallebi.
2. *Pestil* – Kurutulmuş meyve ezmesi.
3. *Tandır* – Yer fırını.
4. *Mısır unu* – Yaygın kullanılan un türü.
5. *Sarmaş* – Mısır ekmeği.
6. *Durnuk* – Sert, inatçı kişi.
7. *Oğlak* – Keçi yavrusu.
8. *Holo* – Su içilen çeşme başı.
9. *Zurnik* – Küçük zurna.
10. *Gülle* – Yufka ekmeğin içine sarılan yiyecek (dürüm).
---
*32. Gümüşhane*
1. *Siron* – Yufka rulo yemek.
2. *Lenger* – Büyük bakır tabak.
3. *Gilik* – Oyuncak bebek.
4. *Cecir* – Kuru üzüm.
5. *Tıraş* – Yalancı, palavra konuşan.
6. *Golle* – Top, yuvarlak şey.
7. *Gıymak* – Kıymak, zarar vermek.
8. *Gavurga* – Kavrulmuş buğday.
9. *Zibil* – Çöp.
10. *Dime* – Demek fiilinin yöresel kullanımı.
---
---
*33. Hakkâri*
(Kürtçe olmayan, halk arasında yaygın Türkçe ağızlardan derlenmiştir.)
1. *Serinlik* – Dağ havası, serin yayla havası.
2. *Yaylacık* – Küçük yayla.
3. *Tandır* – Yer fırını.
4. *Kov* – Kovulmuş kişi.
5. *Goca* – Büyük, yaşlı.
6. *Çörten* – Su oluğu.
7. *Örs* – Demir dövme aleti.
8. *Kurut* – Kurutulmuş yoğurt topu.
9. *Gıdı* – Boyun altı bölgesi.
10. *Kapan* – Küçük av tuzağı.
---
*34. Hatay*
1. *Fellah* – Arap kökenli çiftçi.
2. *Muhammara* – Biberli ceviz ezmesi.
3. *Küncülü* – Susamlı.
4. *Biberli ekmek* – Meşhur yöresel hamur işi.
5. *Sürki* – Baharatlı çökelek.
6. *Şıllık* – Tatlı çeşidi (adı yöresel mizahla ilgilidir).
7. *Garı* – Kadın (yerel ağız).
8. *Haçik* – Küçük çocuk (şaka anlamında).
9. *Küncü* – Susam.
10. *Şapırtı* – Gürültüyle yeme sesi.
---
*35. Iğdır*
(Azeri ağırlıklı ağızlardan uyarlanmıştır.)
1. *Daş* – Taş.
2. *Ayğır* – Erkek at.
3. *Gavurca* – Yabani ot.
4. *Gelinlik* – Düğün günü yapılan yemek.
5. *Ekin* – Tahıl.
6. *Çörək* – Ekmek (Azeri kökenli).
7. *İnək* – İnek (Azeri lehçesinde).
8. *Duz* – Tuz.
9. *Çaylık* – Çay içme alanı.
10. *Uşaq* – Çocuk
---
*36. Isparta*
1. *Kabak çekirdeği* – Yerel atıştırmalık.
2. *Gıllı gıllı* – Karışık, anlaşılmaz.
3. *Goca* – Büyük, yaşlı.
4. *Dımak* – Damak.
5. *Sakız kabağı* – Kabak türü.
6. *Eminem* – Anneannem (şiveyle).
7. *Yamuk yumuk* – Eğri büğrü.
8. *Kıyrık* – Kuyruk (hayvan için).
9. *Savat* – Kararmış gümüş işçiliği.
10. *Deşmek* – Kazmak, karıştırmak.
---
*37. İstanbul*
(Osmanlı-Türk ağzı ve eski İstanbul şivesinden alınmıştır.)
1. *A la turka* – Geleneksel tarzda.
2. *Çeşm-i bülbül* – El yapımı cam işi.
3. *Aman efendim* – Eski İstanbul nezaketi.
4. *Nazikî* – Zarif insan.
5. *Zarafet* – İncelik, kibarlık.
6. *Mırmır* – Hafifçe konuşmak.
7. *Kârî* – Kur’an okuyan kişi (eskiden yaygındı).
8. *Çanak yalayıcı* – Yalaka (argo deyim).
9. *Sefertasısı* – Yemek kabı.
10. *Hanımefendi* – Kadına saygılı hitap.
---
*38. İzmir*
1. *Boyoz* – Meşhur hamur işi.
2. *Gevrek* – Simit.
3. *Çiğdem* – Ay çekirdeği.
4. *Darı* – Mısır.
5. *Yassı* – Düz, basık.
6. *Fırdöndü* – Dönerli halka.
7. *Zıpır* – Yaramaz, enerjik.
8. *Poyraz* – Kuzeydoğu rüzgarı.
9. *Kıyak* – İyilik, torpil (argo).
10. *Ayol* – Kadınların şaşkınlıkla kullandığı kelime
---
*39. Kahramanmaraş*
1. *Cıvıklamak* – Sürekli konuşmak, gevezelik etmek.
2. *Kıvırdak* – Sakatatla yapılan kızartma yemeği.
3. *Sızgıt* – Kışlık kavurma eti.
4. *Eğrik* – Eğri, düzgün olmayan.
5. *Gıran* – Çok fazla, aşırı.
6. *Tandır* – Yer fırını.
7. *Yolluk* – Yola çıkana verilen yiyecek.
8. *Çığırtkan* – Bağırarak satış yapan kişi.
9. *Cıngar* – Gürültü, kavga.
10. *Gog* – Göğüs (argo/ağız).
---
*40. Karabük*
1. *Cınık* – Zayıf, güçsüz kişi.
2. *Kütük* – Sert, anlayışsız kimse (argo).
3. *Gocunmak* – Alınmak, gücenmek.
4. *Gıy gıy* – Hafif ağlama sesi.
5. *Kazma* – Dalgın, anlayışsız kişi (argo).
6. *Ekinlik* – Tarla.
7. *Gaba* – Kalın giysi ya da kaba davranış.
8. *Sarsak* – Dikkatsiz, dağınık kişi.
9. *Çökelek* – Peynir altı suyu peyniri.
10. *Çul* – Kalın örtü, bez.
---
*41. Karaman*
1. *Gonyalı* – Konya/Karamanlı kişi (şiveyle).
2. *Gaba* – Kalın, kaba anlamında.
3. *Şekelik* – Şekerli yiyecek, tatlı.
4. *Höbürmek* – Ani ve yüksek sesle bağırmak.
5. *Sıyırmak* – Kaşıkla dibini almak.
6. *Gız* – Kız çocuğu.
7. *Hökelek* – Yoğurttan yapılan yöresel ürün.
8. *Nene* – Büyük anne.
9. *Yüklük* – Gömme dolap.
10. *Tömbeki* – Tütün cinsi.
---
---
*42. Kars*
1. *Gav* – Sığır, büyükbaş hayvan.
2. *Arpaçık* – Gözde çıkan iltihap.
3. *Dombal* – Şişman, tombul kişi.
4. *Zınk* – Aniden ses çıkarmak.
5. *Çörək* – Ekmek (Azeri etkisiyle).
6. *Tıfıl* – Küçük çocuk.
7. *Gır* – Ağır, hantallaşmış.
8. *Göbekli* – Tandır ekmeği türü.
9. *Kelek* – Olgunlaşmamış kavun.
10. *Daş* – Taş (yerel ağız).
---
*43. Kastamonu*
1. *Külbaş* – Dalgın, unutkan kişi.
2. *Çalma* – Yufka ekmek.
3. *Sürme* – Göz makyajı (doğal taşla yapılan).
4. *İğdiş* – Kısırlaştırılmış erkek hayvan.
5. *Gocamak* – Gücenmek, alınmak.
6. *Üsküf* – Başlık, şapka.
7. *Gıymek* – Giymek.
8. *Höst* – Uyarı anlamında ünlem.
9. *Çalkama* – Hamur işi yemek.
10. *Mığır* – Islak, nemli anlamında.
---
*44. Kayseri*
1. *Cıvıklık* – Fazla konuşkanlık.
2. *Pöç* – Kuyruk sokumu (yemek ismi olarak da).
3. *Gadanı alayım* – Seni çok seviyorum anlamında.
4. *Göçük* – Alçak alan, çukur.
5. *Süzme* – Süzülmüş yoğurt.
6. *Aşlık* – Yemeklik.
7. *Gırla* – Bolca, fazlaca.
8. *Sıyırmak* – Tencerenin dibini almak.
9. *Sarmısak* – Sarımsak (şiveyle).
10. *Külah* – Koni şekilli şapka
---
*45. Kırıkkale*
1. *Cıncık* – Küçük süs eşyası.
2. *Tırmık* – Bahçe temizleme aleti.
3. *Gıymak* – Zarar vermek, incitmek.
4. *Gocunmak* – Alınmak, gücenmek.
5. *Gocuk* – Kalın kışlık giysi.
6. *Yelken* – Başörtüsü (yaşlı kadınlar için).
7. *Hırıldamak* – Homurdanmak.
8. *Kırkı uçmak* – Yeni doğanın 40 gününün dolması.
9. *Çul* – Kaba dokuma örtü.
10. *Körük* – Ateşi harlatmak için kullanılan alet.
---
*46. Kırklareli*
1. *Çerge* – Geçici kamp yeri (göçebe tabiri).
2. *Taraklık* – Küçük mutfak rafı.
3. *Gelinlik pilavı* – Düğünlerde dağıtılan pilav.
4. *Pırpır* – Küçük motorlu araç.
5. *Çengi* – Eğlence kadını (tarihî anlamda).
6. *Şeftali rakısı* – Yerel içki tabiri.
7. *Gadın* – Kadın (şiveyle).
8. *Çepni* – Yöredeki Türkmen boyu adı.
9. *Ebelek* – Yenebilen yabani ot.
10. *Yortmak* – Hızla yürümek, kaçmak.
---
*47. Kırşehir*
1. *Gayıt* – Kayıt (şiveyle).
2. *Gelgâ* – Sıkıntı, zorluk.
3. *Yarpuz* – Yabani nane türü.
4. *Dımışki* – Parlak, ince kumaş türü.
5. *İngin* – Derin, çok uzak.
6. *Süzmek* – Sessizce bakmak.
7. *Çömlek* – Toprak kap.
8. *Gurbet elde* – Sıla özlemi anlamında deyim.
9. *Aksak* – Hafif topallayan kişi.
10. *Eşme* – Suyu az akan küçük dere.
---
---
*48. Kilis*
1. *Cülük* – Çocuk.
2. *Zılgıt* – İnce tiz sesle bağırma (kadınlar arasında).
3. *Şıllık* – Tatlı türü (bölgeye özgü, ismi ilginçtir).
4. *Kavut* – Kavrulmuş un yemeği.
5. *Çiriş* – Yapışkan ot, bazı yemeklerde kullanılır.
6. *Külünçe* – Kurabiye benzeri yerel tat.
7. *Cımcık* – Tutam, az miktar.
8. *Gavat* – Ahlaki anlamı olan argo bir kelime (uyarılıdır).
9. *Hınnap* – Yörede yetişen meyve.
10. *Tırşık* – Ekşili çorba türü.
---
*49. Kocaeli*
1. *Höşmerim* – Tatlı türü.
2. *Hımhım* – Ağızda geveleme sesi.
3. *Cıbık* – Cılız, zayıf.
4. *Çapak* – Göz kenarındaki birikinti.
5. *Papuç* – Ayakkabı (eski tabir).
6. *Göçek* – Küçük ve şirin.
7. *Cırıt* – Atlı spor oyunu (eskiden).
8. *Püskevit* – Bisküvi (şiveyle).
9. *Godoş* – Kaba argo sözcük (bazı mahalle ağızlarında).
10. *Cıvık* – Sulu, kıvamı kaçmış.
---
*50. Konya*
1. *Gadasını alayım* – Sevgi ifadesi.
2. *Gonyalı* – Konyalı.
3. *Cızlak* – Zayıf, cılız kişi.
4. *Külah* – Başlık ya da dondurma kabı.
5. *Yarpuz* – Dağ nanesi.
6. *Sıyırmak* – Dibini almak.
7. *Süpürgeci* – Süpürge satan kişi.
8. *Aşlık* – Yemeklik malzeme.
9. *Gaco* – Sert tabiatlı kişi.
10. *Gel de* – Haydi, hadi gel.
---
---
*51. Kütahya*
1. *Höşmerim* – Un, yağ ve şekerle yapılan tatlı.
2. *Sini* – Büyük tepsi.
3. *Göçük* – Çukur, basık yer.
4. *Arapsaçı* – Karışık, düzensiz durum.
5. *Gocuk* – Kalın üst giysisi.
6. *Cızlak* – Zayıf, cılız kişi.
7. *Taraklık* – Duvara monte edilen raflık.
8. *Çullu* – Kalın örtülü, kaba giysi.
9. *Sıkıvermek* – Sıkıca sarmak ya da bağlamak.
10. *Gıybet* – Dedikodu.
---
*52. Malatya*
1. *Gırnata* – Teyp ya da müzik çalan alet.
2. *Dız* – Hafif esinti.
3. *Zıkkımın kökü* – Kızgınlık ifadesi.
4. *Cızlak* – Yarı pişmiş ya da gevşek.
5. *Kösme* – Keçi yünüyle yapılan kalın giysi.
6. *Pıtı* – Ufak tefek şeyler.
7. *Dık dık* – Azar azar, küçük küçük.
8. *Goymak* – Koymak (şiveyle).
9. *Halay* – Yöresel toplu dans.
10. *Zurna* – Üflemeli yerel çalgı.
---
*53. Manisa*
1. *Cıbır* – Yorgun, halsiz kişi.
2. *Çıtlık* – Ufak kırılma sesi.
3. *Süpürgelik* – Odanın dip kısmı.
4. *Darıcıklı* – Kaba saba davranışlı.
5. *Mıymıy* – Sürekli yakınan kişi.
6. *Goymak* – Koymak (şiveyle).
7. *Pelverek* – Yerel üzüm türü.
8. *Teferruat* – Ayrıntı.
9. *Düdükçü* – Küçük çocuklara düdük satan kişi.
10. *Gırla gitmek* – Bol bol bulunmak, çok olmak.
---
---
*54. Mardin*
1. *Heval* – Arkadaş, dost.
2. *Loğ* – Ağır, hantal kişi.
3. *Serencam* – Hikâye, yaşanmışlık.
4. *Mirra* – Sert kahve türü.
5. *Cembel* – Büyük başörtüsü.
6. *Geli* – Geniş avlu ya da açıklık.
7. *Şelengo* – Gamsız, umursamaz kişi.
8. *Mırracı* – Mirra kahvesi dağıtan kişi.
9. *Kerhane* – Zorunlu iş anlamında kullanılır.
10. *Teyrê* – Kuş (bazı bölgelerde Arapça etkili).
---
*55. Mersin*
1. *Cızlak* – İnce yapılı, cılız kişi.
2. *Yüküm* – Çeyiz, eşya.
3. *Kurnaz* – Pratik zekâlı.
4. *Gırla* – Fazla, bol miktarda.
5. *Çıngı* – Kıvılcım.
6. *Gözer* – Küçük dere ya da su kaynağı.
7. *Yümük* – Yumuk, kapanmış el.
8. *Feslikan* – Fesleğen bitkisi.
9. *Kunduracı* – Ayakkabı tamircisi.
10. *Alaçık* – Gölgelik, basit çardak.
---
*56. Muğla*
1. *Hımbıl* – Tembel, yavaş hareket eden.
2. *Göce* – Kabuğu soyulmuş buğday.
3. *Deliktaş* – Kayalıklarda bulunan doğal delik.
4. *Zeytinlik* – Zeytin ağaçlarının bulunduğu yer.
5. *Tandır* – Yer ocağı, yemek pişirme yeri.
6. *Yatır* – Halk arasında kutsal kabul edilen mezar.
7. *Külçe* – Yığma toprak ev.
8. *Bodrum* – Evlerin serin alt kısmı (isim olarak da yaygın).
9. *Pırpır* – Küçük traktör veya motor.
10. *Gaylan* – Çocuk
---
*57. Muş*
1. *Gom* – Küçük çocuk.
2. *Tıfıl* – Ufak tefek, çelimsiz.
3. *Loğ* – Hantal, ağır hareket eden.
4. *Gah* – Yer, konum.
5. *Kufik* – Yerel örme sepet.
6. *Cenik* – Diz altına kadar uzanan şalvar.
7. *Elek* – Un eleyen araç.
8. *Çeng* – Metal mutfak eşyası.
9. *Tef* – Yerel müzik aleti (def).
10. *Güdük* – Kısa boylu, gelişmemiş.
---
*58. Nevşehir*
1. *Kürk* – Kalın giysi.
2. *Çömlek* – Toprak kap.
3. *Çiğdem* – Baharda çıkan yabani bitki.
4. *Guguk* – Oyuncak ya da kuş sesi.
5. *Yavlak* – Sulu, gevşek yapılı yemek.
6. *Taraklık* – Duvar rafı.
7. *Gözer* – Su kaynağı.
8. *Cızlak* – Az pişmiş ya da cılız anlamında.
9. *Arapsaçı* – Karışık durum.
10. *Sökü* – Dikilmiş bir şeyin geri açılması.
---
*59. Niğde*
1. *Goymak* – Koymak (şiveyle).
2. *Pırtık* – Eskimiş giysi.
3. *Gadanı alayım* – Sevgi ifadesi.
4. *Hımhım* – Mırıldanmak.
5. *Kösme* – Kalın giysi.
6. *Dıkır dıkır* – Sürekli çalışmak, hareket etmek.
7. *Finiş* – Ufalanmış buğday türü.
8. *Cılga* – Su kanalı.
9. *Göcenek* – Kısa süreli göç edilen yer.
10. *Cıncık* – Küçük
---
*60. Ordu*
1. *Golik* – Küçük çocuk.
2. *Peşkir* – El havlusu.
3. *Ofurduk* – Su birikintisi, gölcük.
4. *Çentiç* – Mısır ekmeği.
5. *Yom* – Yoğun, dolu anlamında.
6. *Kemençe* – Yaylı çalgı, Karadeniz’e özgü.
7. *Gıdıgıdık* – Tavuk sesi.
8. *Gırç* – Gıcırtı sesi.
9. *Tıngır* – Hafif ses, şıngırtı.
10. *Pullu* – Parlak, simli süs.
---
*61. Osmaniye*
1. *Gavat* – Hakaret içeren argo (uyarıyla kullanılır).
2. *Zılgıt* – Kadınların bağırarak çıkardığı ses.
3. *Şıllık* – Yöresel tatlı adı.
4. *Badi* – Alt giysi, fanila.
5. *Cıncık* – Küçük süs eşyası.
6. *Hönkürmek* – Ağlamaklı şekilde iç çekmek.
7. *Sümüğünü çekmek* – Burnunu çekmek.
8. *Kündür* – Ağaç türü.
9. *Tıngırdatmak* – Müzik çalmak (amatörce).
10. *Bostan* – Bahçe, sebzelik.
---
*62. Rize*
1. *Amo* – Amca.
2. *Uşağum* – Çocuğum, evladım.
3. *Haçan* – Ne zaman.
4. *Miçel* – Genç kız.
5. *Zeno* – Kadın.
6. *Çula* – Bez parçası.
7. *Pepe* – Küçük çocuk.
8. *Gaco* – Gürültücü kişi.
9. *Kemençe* – Karadeniz'e özgü çalgı.
10. *Horon* – Yöresel oyun
---
*63. Sakarya*
1. *Pıtırcık* – Ufak tefek çocuk.
2. *Goyvermek* – Koyuvermek, salıvermek.
3. *Eşmek* – Karıştırmak, kazmak.
4. *Mıh* – Çivi.
5. *Çemçük* – Kepçe, büyük kaşık.
6. *Taka* – Küçük tekne.
7. *Dıngıl* – Boş ve anlamsız konuşan kişi.
8. *Tırıs* – Hızlı ve düzensiz yürüyüş.
9. *Süme* – Sümüklü, sümük anlamında.
10. *Gırgır* – Şaka, eğlence.
---
*64. Samsun*
1. *Eynemek* – Eğilmek, eğmek.
2. *Godoş* – Tembel, miskin.
3. *Çelme* – Ayak takma hareketi.
4. *Küle* – Kül tablası.
5. *Zıpır* – Yerinde duramayan çocuk.
6. *Gübü* – Koku, özellikle kötü koku.
7. *Sülük* – Yapışkan, istenmeyen kişi (argo).
8. *Tırpan* – Çim biçme aleti.
9. *Çomak* – Kalın sopa.
10. *Çarpılmak* – Elektrik çarpması.
---
*65. Siirt*
1. *Cembel* – Başörtüsü, yazma.
2. *Loğ* – Şişman, iri yapılı.
3. *Tehlik* – Sırt çantası.
4. *Serşok* – Uyurgezer.
5. *Güzer* – Gidiş yolu.
6. *Çel* – Kısa boylu kişi.
7. *Zırtapoz* – Dengesiz, maymun iştahlı kişi.
8. *Dımtar* – Açık renkli ten.
9. *Pelşik* – Yumuşak yapılı nesne.
10. *Fink atmak* – Gezinmek, rahat davranmak
---
*66. Sinop*
1. *Eşelemek* – Karıştırmak, kurcalamak.
2. *Cumburlop* – Suya aniden düşme sesi.
3. *Zıkkım* – Lanetli şey (argo).
4. *Gırgır* – Şaka, eğlence.
5. *Boduk* – Tombul çocuk.
6. *Fötrük* – Şapka.
7. *Gıcır* – Yeni, güzel.
8. *Ötmek* – Konuşmak (argo anlamda).
9. *Kıyım* – Kesilen et.
10. *Cızlak* – Yarı pişmiş veya gevşek şey.
---
*67. Sivas*
1. *Gacal* – Yerli halk.
2. *Zıngırdak* – Kapı zili.
3. *Haşırt* – Yere düşme sesi.
4. *Kakırdak* – Kıkırdak, esprili söyleniş.
5. *Cüllük* – Dağ tavuğu.
6. *Gazel* – Ağaçtan düşen yaprak.
7. *İnce ekmek* – Lavaş türü ekmek.
8. *Sarımsaklı* – Sarımsak katılmış yoğurt.
9. *Teyrek* – Hızlıca koşmak.
10. *Kopil* – Çocuk.
---
*68. Şanlıurfa*
1. *Loh* – Şişman, hantal kişi.
2. *Cırık* – Yırtık pabuç.
3. *Sımsıkı* – Çok tok, doymuş.
4. *Güver* – Yüksekçe yer.
5. *Mırracı* – Sert kahve servisi yapan kişi.
6. *Halay* – Yöresel toplu halk oyunu.
7. *Gerdanlık* – Boyun takısı (süs anlamında da).
8. *Gavut* – Kızartılmış un helvası.
9. *Yek* – Bir, bir tane.
10. *Pekmezlik* – Üzüm ezilerek hazırlanan kıvam.
---
---
*69. Şırnak*
1. *Çevre* – Başörtüsü.
2. *Loğ* – Şişman, iri yapılı.
3. *Heval* – Arkadaş, dost.
4. *Zılgıt* – Kadınların yüksek sesli nidası.
5. *Pırtik* – Eskimiş, yırtık giysi.
6. *Serok* – Lider, baş kişi.
7. *Çepik* – Alkış.
8. *Kato* – Dağlık alan ismi, bazen sert kişi anlamında.
9. *Gûz* – Sonbahar.
10. *Qado* – Kardeş.
(*Not: Bazıları Kürtçeden gelme, yörede sık kullanılır.*)
---
*70. Tekirdağ*
1. *Gadın* – Kadın (şiveyle).
2. *Büdük* – Kısa boylu, tombul kişi.
3. *Fingirdek* – Hareketli, kıpır kıpır kişi.
4. *Gocuman* – Büyük, kocaman.
5. *Deveci armudu* – Sert armut türü, yöresel deyimlerde geçer.
6. *Gırla gitmek* – Çok fazla olmak, bol olmak.
7. *Çiriş* – Yerel bir ot türü.
8. *Pılı pırtı* – Eşya, dağınık şeyler.
9. *Homurdanmak* – Mırıldanarak söylenmek.
10. *Mırın kırın* – Kararsız kalmak.
---
*71. Tokat*
1. *Döşeme* – Yer sofrası.
2. *Cıngıldak* – Küçük zil sesi.
3. *Yalım* – Alev.
4. *Çomağ* – Sopa.
5. *Kürtün* – İri cüsseli kişi.
6. *Arapaşı* – Yöresel yemek.
7. *Pestil* – Kurutulmuş meyve tatlısı.
8. *Tırıs gitmek* – Hızlı yürümek.
9. *Çörten* – Yağmur sularının aktığı oluk.
İşte sıradaki iller olan *Trabzon, Tunceli ve Uşak* yöresine ait 10’ar yöresel kelime ve anlamları:
---
*72. Trabzon*
1. *Uşak* – Çocuk, genç.
2. *Haçan* – Ne zaman.
3. *Gıymak* – Kıymet vermek, üzülmek.
4. *Fasulya* – Fasulye (şiveyle).
5. *Horon* – Yöresel halk oyunu.
6. *Zeno* – Kadın.
7. *Çima* – Neden.
8. *Makarna pilavı* – Şehriyeli pirinç pilavı (bölgeye özgü adlandırma).
9. *Gace* – Gürültücü, konuşkan kişi.
10. *Pepe* – Küçük çocuk.
---
*73. Tunceli*
1. *Dımıl* – Hafif sis, pus.
2. *Qesik* – Küçük, kısa (dağ köylerinde sık kullanılır).
3. *Helik* – Tereyağında kavrulmuş un yemeği.
4. *Gulik* – Dağ mantarı.
5. *Mameki* – Tunceli’ye özgü ekşi bir ot türü.
6. *Teğmenek* – Çocuk oyunu.
7. *Çewlik* – Dere yatağı.
8. *Gırık* – Kırık, bozuk eşya.
9. *Çör* – Kayalık, taşlık yer.
10. *Gımıl* – Kıpırdanmak, oynamak.
(*Bazı kelimeler Zazaca kökenlidir, Tunceli’de sıkça günlük konuşmalarda geçer.*)
---
*74. Uşak*
1. *Gari* – Artık, bundan sonra.
2. *Cıncık* – Boncuk, küçük süs eşyası.
3. *Mıh* – Çivi.
4. *Pancar* – Şeker pancarı.
5. *Külçe* – Hamur topağı.
6. *Göçek* – Güzel görünüşlü.
7. *Mendilci* – El işi mendil satan kişi.
8. *Yanıç* – Ateşin harı.
9. *Üvendire* – Hayvanları yönlendirmeye yarayan sopa.
10. *Cıngıldak* – Zil sesi, takı sesi.
---
---
*75. Van*
1. *Serçav* – Alnın ortası.
2. *Loğ* – Şişman, iri kişi.
3. *Gav* – Büyük baş hayvan.
4. *Pırtik* – Eski püskü giysi.
5. *Mırr* – Sert yöresel kahve.
6. *Çelme* – Tuzak, ayak kaydırma.
7. *Sû* – Su (Kürtçede ve halk arasında yaygın).
8. *Hîndar* – Bilgili, akıllı kişi.
9. *Zeng* – Zil sesi.
10. *Bextewar* – Şanslı, talihli.
(*Not: Van’da Kürtçe kökenli kelimeler günlük yaşamda sıkça kullanılır.*)
---
*76. Yalova*
1. *Gacı* – Kız, genç kadın.
2. *Püfür püfür* – Hafif esinti.
3. *Gırgırına* – Şakasına.
4. *Mırın kırın* – Kararsız davranmak.
5. *Süpürgelik* – Duvar kenarındaki ince çıkıntı.
6. *Yelken açmak* – Yol almak (mecazi anlamda da).
7. *Kunduracı* – Ayakkabı tamircisi.
8. *Fısfıs* – Sprey şişe.
9. *Çintemani* – Geleneksel motif ismi.
10. *Merdane* – Hamur açma oklavası.
---
*77. Yozgat*
1. *Gaco* – Genç erkek.
2. *Deletmek* – Dürtmek.
3. *Çemçük* – Kepçe, büyük kaşık.
4. *Gollük* – Oyuncak, süs eşyası.
5. *Fakfuk* – Çabuk yanıp sönen ateş.
6. *Dımbız* – Maşa.
7. *Yutuk* – Kekeme.
8. *İğdiş* – Kısırlaştırılmış hayvan.
9. *Zırvalamak* – Saçmalamak.
10. *Cılk* – Cıvık, gevşek yapılı.
---
---
*78. Zonguldak*
1. *Tırpana* – Etek, fistan.
2. *Cembelek* – Oyuncak bebek.
3. *Gocunmak* – Alınmak, darılmak.
4. *Çımacı* – Gemi bağlama işini yapan kişi.
5. *Gırıh* – Düğüm.
6. *Kallavi* – Büyük, iri.
7. *Yağlık* – Başörtüsü.
8. *Kozalak* – Çam ağacı meyvesi, sobada yakmak için de kullanılır.
9. *Kanca* – Askı aparatı.
10. *Dombay* – İri cüsseli hayvan ya da kişi.
---
*79. Aksaray*
1. *Cızlak* – Islak, cıvık.
2. *Dızdız* – Çok soğuk.
3. *Gırla* – Bolca, çokça.
4. *Cıncık* – Boncuk, küçük süs eşyası.
5. *Aşlık* – Yiyecek.
6. *Geplemek* – Konuşmak, sohbet etmek.
7. *Dalko* – Dalga geçme.
8. *Kıylık* – Kıyafet, giysi.
9. *Höpürdetmek* – Gürültüyle içmek.
10. *Göşmek* – Kabarıp sertleşmek (hamur için).
---
*80. Bayburt*
1. *Gendirme* – Jandarma.
2. *Mongul* – Tembel, miskin.
3. *Pehli* – Etli pilav.
4. *Yünlük* – Yün konulan oda veya sandık.
5. *Çalkama* – Yufka benzeri hamur işi.
6. *Gavat* – Çukur, oyuk.
7. *Cecim* – Yöresel kilim türü.
8. *Cıllamak* – Bağırmak, çağırmak.
9. *Kırıtmak* – Naz yapmak.
10. *Helke* – Tahta kova.
---
---
*81. Karaman*
1. *Cılga* – Yol, patika.
2. *Darı* – Mısır.
3. *Eğrek* – Genç kız.
4. *Gıvır* – Ufak tefek eşya.
5. *İmre* – İnce yufka ekmeği.
6. *Hanyalak* – Ağzı laf yapan, çenesi düşük.
7. *Lenger* – Büyük metal tabak.
8. *Çomaşır* – Çamaşır (şiveyle).
9. *Dızmana* – Peynirli hamur işi.
10. *Yuvak* – Toparlamak, yuvarlamak.
---
1. Gı – Hitap sözcüğü
2. Zibil – Çöp
3. Cıncık – Ufak tefek eşya
4. Guruk – Kalabalık
5. Cillop – Parlak, güzel
6. Gırtlak – Boğaz
7. Dızdız – Ufak çocuk
8. Pırtlamak – Kaçmak
9. Mıymıntı – Ağır hareket eden
10. Şapırdatmak – Ağız şapırtısıyla yemek
---
*2. Adıyaman*
1. Hılt – Kirli, pasaklı
2. Höy – Hey! (ünlem)
3. Dımışkı – Üzüm kurusu
4. Lıkır – Su sesi
5. Enek – Tombul çocuk
6. Ceme – Tencere
7. Cıvık – Sulu yemek
8. Gafıl – Dalgın
9. Pezek – Islak toprak
10. Kırnak – Tırnak
---
*3. Afyonkarahisar*
1. Hımhım – Mırıldanma sesi
2. Goca – Büyük
3. Sepitmek – Serpmek
4. Güze – Sonbahar
5. Kıypet – Kumaş parçası
6. Gıdım – Azıcık
7. Deveci – Tembel
8. Pelik – Büyük sopa
9. Kütük – Ağaç gövdesi
10. Emiş – Emzirme
---
*4. Ağrı*
1. Gıley – Şikayet
2. Çivişmek – Kavga etmek
3. Qiris – Sıska
4. Hırhır – Sürekli konuşma
5. Qut – Yoksulluk
6. Yarpuz – Yabani nane
7. Dümbük – Kurnaz, üçkağıtçı
8. Kazma – Saf kişi
9. Gop – Yalan
10. Şırk – Azar, bağırma
---
*5. Amasya*
1. Çağa – Çocuk
2. Kazıkçı – Uyanık satıcı
3. Ablağa – Yokuş yukarı
4. Güdük – Kısa boylu
5. Cırnak – El tırmığı
6. Döşeme – Zemin
7. Şakırdak – Süs eşyası
8. Harlamak – Ateşi körüklemek
9. Çala – Hızlıca
10. Beyrek – Delikanlı
---
*6. Ankara*
1. Hemenk – Hemen
2. Hozanmak – Söylenmek
3. Kıllanmak – Sinirlenmek
4. Çemkirmek – Sert çıkmak
5. Cızlamak – Hafif yanmak
6. Ötlek – Korkak
7. Döndürmek – Cevap vermek
8. Göde – Kısa boylu
9. Bıy – Azıcık
10. Yelli – Kibirli
---
*7. Antalya*
1. Felek – Kader
2. Hımhım – Mızmız
3. Yiyge – Genç kız
4. Sutaşı – Takı süsü
5. Hırlak – Haylaz çocuk
6. Göçmek – Göç etmek değil, ölmek anlamında
7. Cızırdamak – Hafif ses çıkarmak
8. Bostan – Sebze bahçesi
9. Kös – Davul
10. Kıpçık – Tarlalık alan
---
*8. Artvin*
1. Hopa – Merhaba
2. Çakçak – Küçük çocuk oyunu
3. Cıcıklı – Şımarık
4. Zurna – Abartılı konuşan
5. Höyüklü – Tepelik
6. Susa – Sus anlamında
7. Kafkaf – Gürültü
8. Cunda – Ufak şey
9. Pıhtı – Katılaşmış sıvı
10. Yümük – Yumruk
---
*9. Aydın*
1. Goca – Büyük
2. Dilli – Çok konuşan
3. Efelik – Delikanlılık
4. Yanıgı – Yara
5. Gırgır – Şaka
6. Cızgır – Sıcaklık
7. Şivelek – Hızlı
8. Ardıç – Kekik benzeri ot
9. Döğme – Keşkek türü
10. Böğür – Vücut yan kısmı
---
*10. Balıkesir*
1. Koca – Büyük
2. Güğüm – Su kabı
3. Sepetlemek – Kovmak
4. Eğrek – Erken
5. Gülle – Oyuncak
6. Keşkek – Geleneksel yemek
7. Biçki – Elbise dikimi
8. Gıygıylamak – Ağlamak
9. Hırlak – Yaramaz
10. Dandırmak uydurmak
Süper, devam ediyorum! İşte sıradaki 3 ilin yöresel kelimeleri:
—
---
*11. Bartın*
1. *Kiren* – Kızılcık meyvesi.
2. *Pestil* – Meyve ezmesi kurusu.
3. *Çitmek* – Fışkırmak, sıçramak.
4. *Pelit* – Meşe palamudu.
5. *Güğüm* – Su taşıma kabı.
6. *Çomak* – İnce uzun sopa.
7. *Oğşamak* – Benzemek.
8. *Sıpıtmak* – Huysuzlanmak.
9. *Tuma* – Tulum peyniri.
10. *Gıcırdak* – Oyuncak, süs eşyası.
---
*12. Batman*
1. *Çır* – Küçük çocuk.
2. *Delal* – Güzel, sevilen kişi.
3. *Qeşeng* – Güzel, şık (Kürtçe kökenli ama halk arasında Türkçeye karışmış).
4. *Tilo* – Uyuşuk, miskin.
5. *Sürme* – Göz makyajı (yerel kullanım).
6. *Mıgır* – Ağlamaklı olmak.
7. *Deşt* – Ova, düzlük.
8. *Gubari* – Toz, ince toprak.
9. *Çepik* – Alkış.
10. *Bırık* – Koyun (yerel
---
*13. Bayburt*
1. *Kürsü* – Soba çevresinde oturulan yer.
2. *Godalak* – Kaba saba insan.
3. *Dımışkı* – Kuru üzüm.
4. *Sığır dili* – Kekik türü ot.
5. *Çıtlık* – Aniden çıkan ses.
6. *Mısıran* – Kavrulmuş mısır.
7. *Gıcırdak* – Oyuncak bebek.
8. *Tohumluk* – Gelecek yıl için saklanan ürün.
9. *Zamk* – Reçine.
10. *Cılga* – Hayvanların yürüdüğü patika.
---
*14. Bilecik*
1. *Cıyır cıyır* – Kızgın, şikayetçi.
2. *Gıymak* – Zarar vermek.
3. *Mırın kırın* – İsteksiz, kararsız davranmak.
4. *Güdü* – Koyun sürüsü.
5. *Seki* – Bahçe içindeki basamaklı teras.
6. *İndirme* – Düğün sonrası eve eşya taşıma.
7. *Ala çarık* – Yöresel ayakkabı.
8. *Yufka gönüllü* – Merhametli.
9. *Gümüşçü* – Takı yapan kişi (yerel ağızda yaygın).
10. *Sallabaş* – İşi ciddiye almayan kişi.
---
*15. Bingöl*
1. *Gıvır* – Küçük eşya.
2. *Loğ* – Şişkin, tok.
3. *Şerbetlik* – Tatlı su, soğuk içecek.
4. *Tıngırdak* – Gürültü çıkaran şey.
5. *Kımıltı* – Hafif hareket.
6. *Çımçık* – Şakacı, yaramaz.
7. *Gatık* – Yoğurt.
8. *Faraş* – Kürek.
9. *Şepik* – Hafif yağmur.
10. *Gore* – Sığ yer (su birikintisi )
---
*16. Bitlis*
(Kürtçe kökenliler dışında halk arasında kullanılan Türkçe ağız ağırlıklı)
1. *Sini* – Tepsi.
2. *Helk* – Kova.
3. *Çömçe* – Kepçe.
4. *Tandır* – Yer fırını.
5. *Ocaklık* – Soba yanı.
6. *Ürün* – Hasat, mahsul.
7. *Salkım* – Üzüm veya benzeri sarkık meyve.
8. *Savak* – Su oluğu.
9. *Perde* – Tül ya da kalın perde (evlerde yöresel olarak kullanımı yaygın).
10. *Kırlı* – Kirli, pis (kadın kıyafeti için de kullanılır).
---
*17. Bolu*
1. *Çıkı çıkı* – Tıkırtı, küçük ses.
2. *Yellice* – Hafif rüzgarlı.
3. *Köfter* – Cevizli pestil türü.
4. *Aşırmak* – Alıp kaçırmak.
5. *Gıcır* – Temiz, yeni gibi.
6. *Kös* – Büyük davul.
7. *Küllük* – Bahçede küllüğün olduğu alan.
8. *Şırak* – Ani ses, şaplak sesi.
9. *Çorak* – Verimsiz toprak.
10. *Göçmen tavuğu* – Kolay pişen tavuk (deyimsel kullanım).
---
*18. Burdur*
1. *Çalkama* – Hamur işi (aynı zamanda karışıklık anlamında).
2. *Gıcırdak* – Oyuncak, süslü şey.
3. *Eşref saat* – Uygun zaman.
4. *Şıngırdak* – Metal sesi çıkaran obje.
5. *Sırım gibi* – Zayıf, fit.
6. *Cumbur* – Kalabalık, gürültü.
7. *Ala yorgan* – Desenli yorgan (yöresel deyim).
8. *Çelimsiz* – Zayıf, güçsüz.
9. *Tarlak* – Tarlanın iç kısmı.
10. *Kazıkçılık* – Pahalıya satmak (argo).
---
---
*19. Bursa*
1. *Mıhlama* – Yumurta ya da peynirle yapılan yemek.
2. *Tiftik* – Keçi yünü.
3. *Aptal oyunu* – Hileli oyun anlamında deyim.
4. *Pestil* – Meyve ezmesi kurusu.
5. *Şıpsevdi* – Çabuk aşık olan kişi.
6. *Külçe* – Kaba, ağır yük.
7. *Cıbıl* – İnce giyinmiş kişi.
8. *Gocunmak* – Gücenmek, alınmak.
9. *Hevenk* – Bağlanmış salkım (üzüm vb.).
10. *Zıkkım* – Lanet, kötü şey (argo kullanılır).
---
*20. Çanakkale*
1. *Söğüş* – Soğuk et yemeği.
2. *Kıra* – Açık arazi.
3. *Pırasa gibi uzamak* – Hızla büyümek (deyim).
4. *Yelkenleri suya indirmek* – Pes etmek.
5. *Deveci üzümü* – Yöreye özgü üzüm türü.
6. *Şırıl şırıl* – Su sesi.
7. *Gürlü* – Bol sesli.
8. *Tenezzül etmek* – Lütfetmek, alçalmak.
9. *Köpüklemek* – Sinirlenmek (argo).
10. *Palaska* – Kemere takılan askı.
---
*21. Çankırı*
1. *Yamuk* – Eğri, düzgün olmayan.
2. *Gıt gıt* – Tavuk sesi (taklit).
3. *Gocuman* – Büyük, heybetli.
4. *Cumbalak* – Aniden düşmek.
5. *Yamak* – Çırak.
6. *Gerdek* – Evlilik gecesi.
7. *Şamandıra* – Su yüzeyinde yüzen nesne.
8. *Dazlak* – Saçsız kafa.
9. *Kaldırım mühendisi* – Boş gezen kişi (esprili deyim).
10. *Gıygıy* – İnce ağlama sesi.
---
İşte *Çorum* yöresine ait bazı yerel kelimeler ve anlamları:
---
*Çorum Yöresel Kelimeleri (10 adet)*
1. *Biniş* – Ceket veya üst giysi.
2. *Pusat* – Alet, edevat (özellikle tarım aletleri için kullanılır).
3. *Yağlık* – Küçük başörtüsü veya mendil.
4. *Eşki* – Ekşi yoğurt ya da ayran.
5. *Cızlak* – Islak, kaygan yer.
6. *Kına gecesi* – Düğünden önce yapılan eğlence (ama çok daha geleneksel biçimde yaşatılır).
7. *Gövem* – Yabani erik.
8. *Gıygıcık* – Zayıf, narin çocuk.
9. *Çalkama* – Yumurta ve unla yapılan basit yemek.
10. *Yuvak* – Yufka ekmeği yapımında kullanılan
---
*22. Denizli*
1. *Yörük* – Göçebe Türk topluluğu, yörede hâlâ yaygın.
2. *Soku* – El ile yapılan dövme işlemi (tarhana, bulgur).
3. *Çamçak* – Su kabı, kepçe.
4. *Peksimet* – Sert, kuru ekmek.
5. *Kuzuluk* – Koyun ağılı.
6. *Zibil* – Çöp.
7. *Godoş* – Saf, safça davranan kişi (argo, şaka amaçlı).
8. *Yelkenlemek* – Hızla kaçmak.
9. *Sazlık* – Kamışlık alan.
10. *Fıçırdamak* – Gizli gizli konuşmak/gülmek.
---
*23. Diyarbakır*
(Kürtçe kökenliler dışında yerel Türkçe ağızlardan seçildi.)
1. *Külünçe* – Yöresel çörek.
2. *Tandır* – Yer fırını.
3. *Havara* – Kireçli toprak.
4. *Kömbe* – Baharatlı kurabiye/tatlı.
5. *Sini* – Büyük tepsi.
6. *Helik* – Kayısı.
7. *Cortlamak* – Patlamak, delinmek (balon vs.).
8. *Godo* – Koca karı (şakalaşırken söylenir).
9. *Dolama* – Ayak enfeksiyonu veya yöresel kıyafet türü.
10. *Yek gule* – Oldu bile
---
*24. Düzce*
1. *Cıcık* – Salatalıkla yapılan yoğurtlu meze (cacık).
2. *Darı* – Mısır.
3. *Patpat* – Tarımda kullanılan küçük motorlu araç.
4. *Fırıldak* – Dönek, güvenilmez kişi.
5. *Cıngar çıkarmak* – Kavga, gürültü yapmak.
6. *Şırıldamak* – Su sesi çıkarmak.
7. *Çökme* – Küçük göçük, batak.
8. *Bocurgat* – Kuyudan su çekme düzeni.
9. *Güpür* – Dantel.
10. *Tef* – Küçük davul/tokmaklı çalgı.
---
*25. Edirne*
1. *Gıdık* – Tavuk.
2. *Kepçe kulaklı* – Kulakları dışa dönük kişi (deyimleşmiş).
3. *Dızmana* – Peynirli hamur işi.
4. *Kapaklı* – Dolma türü (kabak, patlıcan).
5. *Hıdrellez* – Bahar bayramı.
6. *Gacı* – Kadın (argo/tatlı şiveyle).
7. *Köfter* – Üzüm pestili.
8. *Dede aşı* – Özel günlerde yapılan yöresel yemek.
9. *Süzme* – Yoğurdun yoğunlaştırılmış hali.
10. *Palaska* – Asker kemeri, bel kayışı.
---
*26. Elazığ*
1. *Cılbak* – Üstsüz, çıplak.
2. *Külünç* – Şekerli kurabiye.
3. *Kepçük* – Küçük kepçe.
4. *Pıtpıt* – Mısır patlağı.
5. *Tandır ekmeği* – Yer fırınında yapılan ekmek.
6. *Helva karası* – Pekmez.
7. *Nane limon kaynatmak* – Hasta olana doğal ilaç hazırlamak (deyimleşmiş).
8. *Gendirme* – Kendin yap anlamında.
9. *Şuluk* – Dolu bardak ya da şişe.
10. *Cırmık* – Tırnak ya da çizik
---
*27. Erzincan*
1. *Gelinlik* – Düğün günü yemeği.
2. *Güdük* – Kısa boylu, cüce gibi.
3. *Goma* – Oyuk, çukur.
4. *Çekirdek* – Ayçiçeği tohumu (çok tüketilir).
5. *Dane dane* – Tane tane, düzgün.
6. *Badi badi* – Şişman ve sallanarak yürüyen.
7. *Gocunmak* – Alınmak, gücenmek.
8. *Yazlık* – Yayla gibi serin yer.
9. *Çengili* – Kancalı, askılı.
10. *Cıvık* – Akışkan, çok yumuşak.
---
*28. Erzurum*
1. *Hele* – Haydi, hadi bakalım.
2. *Dadaş* – Erzurum erkeği, yiğit anlamında.
3. *Gacır* – Kız çocuk (argo).
4. *Gacik* – Küçük kız (şefkatli anlamda).
5. *Çepik* – Alkış.
6. *Kofti* – Uydurma, sahte.
7. *Çiriş* – Yabani ot türü (yemekte kullanılır).
8. *Ehram* – Yün kadın örtüsü.
9. *Gumbur* – Gürültü.
10. *Mırrık* – Ağlayan çocuk sesi.
---
*29. Eskişehir*
1. *Cızlak* – Kaygan, ıslak zemin.
2. *Göce* – Kabuğu soyulmuş buğday.
3. *Yumak* – Yün yumağı.
4. *Kıylık* – Kenar, köşe.
5. *Şıpırdamak* – Su sıçraması sesi çıkarmak.
6. *Gıy gıy* – Hafif ağlama sesi.
7. *Yelme* – Hafif rüzgar.
8. *Pürçek* – Saç örgüsü.
9. *Kovluk* – Kovulacak kişi (argo).
10. *Cımcık* – Küçük çocuk, minik
---
*30. Gaziantep*
1. *Bastık* – Üzüm pestili.
2. *Ezmecik* – Ezilmiş sebze ya da meze.
3. *Loğusa şerbeti* – Doğum sonrası ikram edilen içecek.
4. *Şiveydiz* – Yoğurtlu soğan yemeği.
5. *Cırık* – Yırtık pabuç ya da ayakkabı.
6. *Cıncık* – Ufak tefek süs eşyası.
7. *Fitil fitil getirmek* – İyice dövmek (argo).
8. *Dımışkı* – Kurutulmuş meyve (özellikle üzüm).
9. *Sahan* – Bakır tabak.
10. *Gocuk* – Kalın kışlık kıyafet.
---
*31. Giresun*
1. *Pepeçura* – Üzümden yapılan muhallebi.
2. *Pestil* – Kurutulmuş meyve ezmesi.
3. *Tandır* – Yer fırını.
4. *Mısır unu* – Yaygın kullanılan un türü.
5. *Sarmaş* – Mısır ekmeği.
6. *Durnuk* – Sert, inatçı kişi.
7. *Oğlak* – Keçi yavrusu.
8. *Holo* – Su içilen çeşme başı.
9. *Zurnik* – Küçük zurna.
10. *Gülle* – Yufka ekmeğin içine sarılan yiyecek (dürüm).
---
*32. Gümüşhane*
1. *Siron* – Yufka rulo yemek.
2. *Lenger* – Büyük bakır tabak.
3. *Gilik* – Oyuncak bebek.
4. *Cecir* – Kuru üzüm.
5. *Tıraş* – Yalancı, palavra konuşan.
6. *Golle* – Top, yuvarlak şey.
7. *Gıymak* – Kıymak, zarar vermek.
8. *Gavurga* – Kavrulmuş buğday.
9. *Zibil* – Çöp.
10. *Dime* – Demek fiilinin yöresel kullanımı.
---
---
*33. Hakkâri*
(Kürtçe olmayan, halk arasında yaygın Türkçe ağızlardan derlenmiştir.)
1. *Serinlik* – Dağ havası, serin yayla havası.
2. *Yaylacık* – Küçük yayla.
3. *Tandır* – Yer fırını.
4. *Kov* – Kovulmuş kişi.
5. *Goca* – Büyük, yaşlı.
6. *Çörten* – Su oluğu.
7. *Örs* – Demir dövme aleti.
8. *Kurut* – Kurutulmuş yoğurt topu.
9. *Gıdı* – Boyun altı bölgesi.
10. *Kapan* – Küçük av tuzağı.
---
*34. Hatay*
1. *Fellah* – Arap kökenli çiftçi.
2. *Muhammara* – Biberli ceviz ezmesi.
3. *Küncülü* – Susamlı.
4. *Biberli ekmek* – Meşhur yöresel hamur işi.
5. *Sürki* – Baharatlı çökelek.
6. *Şıllık* – Tatlı çeşidi (adı yöresel mizahla ilgilidir).
7. *Garı* – Kadın (yerel ağız).
8. *Haçik* – Küçük çocuk (şaka anlamında).
9. *Küncü* – Susam.
10. *Şapırtı* – Gürültüyle yeme sesi.
---
*35. Iğdır*
(Azeri ağırlıklı ağızlardan uyarlanmıştır.)
1. *Daş* – Taş.
2. *Ayğır* – Erkek at.
3. *Gavurca* – Yabani ot.
4. *Gelinlik* – Düğün günü yapılan yemek.
5. *Ekin* – Tahıl.
6. *Çörək* – Ekmek (Azeri kökenli).
7. *İnək* – İnek (Azeri lehçesinde).
8. *Duz* – Tuz.
9. *Çaylık* – Çay içme alanı.
10. *Uşaq* – Çocuk
---
*36. Isparta*
1. *Kabak çekirdeği* – Yerel atıştırmalık.
2. *Gıllı gıllı* – Karışık, anlaşılmaz.
3. *Goca* – Büyük, yaşlı.
4. *Dımak* – Damak.
5. *Sakız kabağı* – Kabak türü.
6. *Eminem* – Anneannem (şiveyle).
7. *Yamuk yumuk* – Eğri büğrü.
8. *Kıyrık* – Kuyruk (hayvan için).
9. *Savat* – Kararmış gümüş işçiliği.
10. *Deşmek* – Kazmak, karıştırmak.
---
*37. İstanbul*
(Osmanlı-Türk ağzı ve eski İstanbul şivesinden alınmıştır.)
1. *A la turka* – Geleneksel tarzda.
2. *Çeşm-i bülbül* – El yapımı cam işi.
3. *Aman efendim* – Eski İstanbul nezaketi.
4. *Nazikî* – Zarif insan.
5. *Zarafet* – İncelik, kibarlık.
6. *Mırmır* – Hafifçe konuşmak.
7. *Kârî* – Kur’an okuyan kişi (eskiden yaygındı).
8. *Çanak yalayıcı* – Yalaka (argo deyim).
9. *Sefertasısı* – Yemek kabı.
10. *Hanımefendi* – Kadına saygılı hitap.
---
*38. İzmir*
1. *Boyoz* – Meşhur hamur işi.
2. *Gevrek* – Simit.
3. *Çiğdem* – Ay çekirdeği.
4. *Darı* – Mısır.
5. *Yassı* – Düz, basık.
6. *Fırdöndü* – Dönerli halka.
7. *Zıpır* – Yaramaz, enerjik.
8. *Poyraz* – Kuzeydoğu rüzgarı.
9. *Kıyak* – İyilik, torpil (argo).
10. *Ayol* – Kadınların şaşkınlıkla kullandığı kelime
---
*39. Kahramanmaraş*
1. *Cıvıklamak* – Sürekli konuşmak, gevezelik etmek.
2. *Kıvırdak* – Sakatatla yapılan kızartma yemeği.
3. *Sızgıt* – Kışlık kavurma eti.
4. *Eğrik* – Eğri, düzgün olmayan.
5. *Gıran* – Çok fazla, aşırı.
6. *Tandır* – Yer fırını.
7. *Yolluk* – Yola çıkana verilen yiyecek.
8. *Çığırtkan* – Bağırarak satış yapan kişi.
9. *Cıngar* – Gürültü, kavga.
10. *Gog* – Göğüs (argo/ağız).
---
*40. Karabük*
1. *Cınık* – Zayıf, güçsüz kişi.
2. *Kütük* – Sert, anlayışsız kimse (argo).
3. *Gocunmak* – Alınmak, gücenmek.
4. *Gıy gıy* – Hafif ağlama sesi.
5. *Kazma* – Dalgın, anlayışsız kişi (argo).
6. *Ekinlik* – Tarla.
7. *Gaba* – Kalın giysi ya da kaba davranış.
8. *Sarsak* – Dikkatsiz, dağınık kişi.
9. *Çökelek* – Peynir altı suyu peyniri.
10. *Çul* – Kalın örtü, bez.
---
*41. Karaman*
1. *Gonyalı* – Konya/Karamanlı kişi (şiveyle).
2. *Gaba* – Kalın, kaba anlamında.
3. *Şekelik* – Şekerli yiyecek, tatlı.
4. *Höbürmek* – Ani ve yüksek sesle bağırmak.
5. *Sıyırmak* – Kaşıkla dibini almak.
6. *Gız* – Kız çocuğu.
7. *Hökelek* – Yoğurttan yapılan yöresel ürün.
8. *Nene* – Büyük anne.
9. *Yüklük* – Gömme dolap.
10. *Tömbeki* – Tütün cinsi.
---
---
*42. Kars*
1. *Gav* – Sığır, büyükbaş hayvan.
2. *Arpaçık* – Gözde çıkan iltihap.
3. *Dombal* – Şişman, tombul kişi.
4. *Zınk* – Aniden ses çıkarmak.
5. *Çörək* – Ekmek (Azeri etkisiyle).
6. *Tıfıl* – Küçük çocuk.
7. *Gır* – Ağır, hantallaşmış.
8. *Göbekli* – Tandır ekmeği türü.
9. *Kelek* – Olgunlaşmamış kavun.
10. *Daş* – Taş (yerel ağız).
---
*43. Kastamonu*
1. *Külbaş* – Dalgın, unutkan kişi.
2. *Çalma* – Yufka ekmek.
3. *Sürme* – Göz makyajı (doğal taşla yapılan).
4. *İğdiş* – Kısırlaştırılmış erkek hayvan.
5. *Gocamak* – Gücenmek, alınmak.
6. *Üsküf* – Başlık, şapka.
7. *Gıymek* – Giymek.
8. *Höst* – Uyarı anlamında ünlem.
9. *Çalkama* – Hamur işi yemek.
10. *Mığır* – Islak, nemli anlamında.
---
*44. Kayseri*
1. *Cıvıklık* – Fazla konuşkanlık.
2. *Pöç* – Kuyruk sokumu (yemek ismi olarak da).
3. *Gadanı alayım* – Seni çok seviyorum anlamında.
4. *Göçük* – Alçak alan, çukur.
5. *Süzme* – Süzülmüş yoğurt.
6. *Aşlık* – Yemeklik.
7. *Gırla* – Bolca, fazlaca.
8. *Sıyırmak* – Tencerenin dibini almak.
9. *Sarmısak* – Sarımsak (şiveyle).
10. *Külah* – Koni şekilli şapka
---
*45. Kırıkkale*
1. *Cıncık* – Küçük süs eşyası.
2. *Tırmık* – Bahçe temizleme aleti.
3. *Gıymak* – Zarar vermek, incitmek.
4. *Gocunmak* – Alınmak, gücenmek.
5. *Gocuk* – Kalın kışlık giysi.
6. *Yelken* – Başörtüsü (yaşlı kadınlar için).
7. *Hırıldamak* – Homurdanmak.
8. *Kırkı uçmak* – Yeni doğanın 40 gününün dolması.
9. *Çul* – Kaba dokuma örtü.
10. *Körük* – Ateşi harlatmak için kullanılan alet.
---
*46. Kırklareli*
1. *Çerge* – Geçici kamp yeri (göçebe tabiri).
2. *Taraklık* – Küçük mutfak rafı.
3. *Gelinlik pilavı* – Düğünlerde dağıtılan pilav.
4. *Pırpır* – Küçük motorlu araç.
5. *Çengi* – Eğlence kadını (tarihî anlamda).
6. *Şeftali rakısı* – Yerel içki tabiri.
7. *Gadın* – Kadın (şiveyle).
8. *Çepni* – Yöredeki Türkmen boyu adı.
9. *Ebelek* – Yenebilen yabani ot.
10. *Yortmak* – Hızla yürümek, kaçmak.
---
*47. Kırşehir*
1. *Gayıt* – Kayıt (şiveyle).
2. *Gelgâ* – Sıkıntı, zorluk.
3. *Yarpuz* – Yabani nane türü.
4. *Dımışki* – Parlak, ince kumaş türü.
5. *İngin* – Derin, çok uzak.
6. *Süzmek* – Sessizce bakmak.
7. *Çömlek* – Toprak kap.
8. *Gurbet elde* – Sıla özlemi anlamında deyim.
9. *Aksak* – Hafif topallayan kişi.
10. *Eşme* – Suyu az akan küçük dere.
---
---
*48. Kilis*
1. *Cülük* – Çocuk.
2. *Zılgıt* – İnce tiz sesle bağırma (kadınlar arasında).
3. *Şıllık* – Tatlı türü (bölgeye özgü, ismi ilginçtir).
4. *Kavut* – Kavrulmuş un yemeği.
5. *Çiriş* – Yapışkan ot, bazı yemeklerde kullanılır.
6. *Külünçe* – Kurabiye benzeri yerel tat.
7. *Cımcık* – Tutam, az miktar.
8. *Gavat* – Ahlaki anlamı olan argo bir kelime (uyarılıdır).
9. *Hınnap* – Yörede yetişen meyve.
10. *Tırşık* – Ekşili çorba türü.
---
*49. Kocaeli*
1. *Höşmerim* – Tatlı türü.
2. *Hımhım* – Ağızda geveleme sesi.
3. *Cıbık* – Cılız, zayıf.
4. *Çapak* – Göz kenarındaki birikinti.
5. *Papuç* – Ayakkabı (eski tabir).
6. *Göçek* – Küçük ve şirin.
7. *Cırıt* – Atlı spor oyunu (eskiden).
8. *Püskevit* – Bisküvi (şiveyle).
9. *Godoş* – Kaba argo sözcük (bazı mahalle ağızlarında).
10. *Cıvık* – Sulu, kıvamı kaçmış.
---
*50. Konya*
1. *Gadasını alayım* – Sevgi ifadesi.
2. *Gonyalı* – Konyalı.
3. *Cızlak* – Zayıf, cılız kişi.
4. *Külah* – Başlık ya da dondurma kabı.
5. *Yarpuz* – Dağ nanesi.
6. *Sıyırmak* – Dibini almak.
7. *Süpürgeci* – Süpürge satan kişi.
8. *Aşlık* – Yemeklik malzeme.
9. *Gaco* – Sert tabiatlı kişi.
10. *Gel de* – Haydi, hadi gel.
---
---
*51. Kütahya*
1. *Höşmerim* – Un, yağ ve şekerle yapılan tatlı.
2. *Sini* – Büyük tepsi.
3. *Göçük* – Çukur, basık yer.
4. *Arapsaçı* – Karışık, düzensiz durum.
5. *Gocuk* – Kalın üst giysisi.
6. *Cızlak* – Zayıf, cılız kişi.
7. *Taraklık* – Duvara monte edilen raflık.
8. *Çullu* – Kalın örtülü, kaba giysi.
9. *Sıkıvermek* – Sıkıca sarmak ya da bağlamak.
10. *Gıybet* – Dedikodu.
---
*52. Malatya*
1. *Gırnata* – Teyp ya da müzik çalan alet.
2. *Dız* – Hafif esinti.
3. *Zıkkımın kökü* – Kızgınlık ifadesi.
4. *Cızlak* – Yarı pişmiş ya da gevşek.
5. *Kösme* – Keçi yünüyle yapılan kalın giysi.
6. *Pıtı* – Ufak tefek şeyler.
7. *Dık dık* – Azar azar, küçük küçük.
8. *Goymak* – Koymak (şiveyle).
9. *Halay* – Yöresel toplu dans.
10. *Zurna* – Üflemeli yerel çalgı.
---
*53. Manisa*
1. *Cıbır* – Yorgun, halsiz kişi.
2. *Çıtlık* – Ufak kırılma sesi.
3. *Süpürgelik* – Odanın dip kısmı.
4. *Darıcıklı* – Kaba saba davranışlı.
5. *Mıymıy* – Sürekli yakınan kişi.
6. *Goymak* – Koymak (şiveyle).
7. *Pelverek* – Yerel üzüm türü.
8. *Teferruat* – Ayrıntı.
9. *Düdükçü* – Küçük çocuklara düdük satan kişi.
10. *Gırla gitmek* – Bol bol bulunmak, çok olmak.
---
---
*54. Mardin*
1. *Heval* – Arkadaş, dost.
2. *Loğ* – Ağır, hantal kişi.
3. *Serencam* – Hikâye, yaşanmışlık.
4. *Mirra* – Sert kahve türü.
5. *Cembel* – Büyük başörtüsü.
6. *Geli* – Geniş avlu ya da açıklık.
7. *Şelengo* – Gamsız, umursamaz kişi.
8. *Mırracı* – Mirra kahvesi dağıtan kişi.
9. *Kerhane* – Zorunlu iş anlamında kullanılır.
10. *Teyrê* – Kuş (bazı bölgelerde Arapça etkili).
---
*55. Mersin*
1. *Cızlak* – İnce yapılı, cılız kişi.
2. *Yüküm* – Çeyiz, eşya.
3. *Kurnaz* – Pratik zekâlı.
4. *Gırla* – Fazla, bol miktarda.
5. *Çıngı* – Kıvılcım.
6. *Gözer* – Küçük dere ya da su kaynağı.
7. *Yümük* – Yumuk, kapanmış el.
8. *Feslikan* – Fesleğen bitkisi.
9. *Kunduracı* – Ayakkabı tamircisi.
10. *Alaçık* – Gölgelik, basit çardak.
---
*56. Muğla*
1. *Hımbıl* – Tembel, yavaş hareket eden.
2. *Göce* – Kabuğu soyulmuş buğday.
3. *Deliktaş* – Kayalıklarda bulunan doğal delik.
4. *Zeytinlik* – Zeytin ağaçlarının bulunduğu yer.
5. *Tandır* – Yer ocağı, yemek pişirme yeri.
6. *Yatır* – Halk arasında kutsal kabul edilen mezar.
7. *Külçe* – Yığma toprak ev.
8. *Bodrum* – Evlerin serin alt kısmı (isim olarak da yaygın).
9. *Pırpır* – Küçük traktör veya motor.
10. *Gaylan* – Çocuk
---
*57. Muş*
1. *Gom* – Küçük çocuk.
2. *Tıfıl* – Ufak tefek, çelimsiz.
3. *Loğ* – Hantal, ağır hareket eden.
4. *Gah* – Yer, konum.
5. *Kufik* – Yerel örme sepet.
6. *Cenik* – Diz altına kadar uzanan şalvar.
7. *Elek* – Un eleyen araç.
8. *Çeng* – Metal mutfak eşyası.
9. *Tef* – Yerel müzik aleti (def).
10. *Güdük* – Kısa boylu, gelişmemiş.
---
*58. Nevşehir*
1. *Kürk* – Kalın giysi.
2. *Çömlek* – Toprak kap.
3. *Çiğdem* – Baharda çıkan yabani bitki.
4. *Guguk* – Oyuncak ya da kuş sesi.
5. *Yavlak* – Sulu, gevşek yapılı yemek.
6. *Taraklık* – Duvar rafı.
7. *Gözer* – Su kaynağı.
8. *Cızlak* – Az pişmiş ya da cılız anlamında.
9. *Arapsaçı* – Karışık durum.
10. *Sökü* – Dikilmiş bir şeyin geri açılması.
---
*59. Niğde*
1. *Goymak* – Koymak (şiveyle).
2. *Pırtık* – Eskimiş giysi.
3. *Gadanı alayım* – Sevgi ifadesi.
4. *Hımhım* – Mırıldanmak.
5. *Kösme* – Kalın giysi.
6. *Dıkır dıkır* – Sürekli çalışmak, hareket etmek.
7. *Finiş* – Ufalanmış buğday türü.
8. *Cılga* – Su kanalı.
9. *Göcenek* – Kısa süreli göç edilen yer.
10. *Cıncık* – Küçük
---
*60. Ordu*
1. *Golik* – Küçük çocuk.
2. *Peşkir* – El havlusu.
3. *Ofurduk* – Su birikintisi, gölcük.
4. *Çentiç* – Mısır ekmeği.
5. *Yom* – Yoğun, dolu anlamında.
6. *Kemençe* – Yaylı çalgı, Karadeniz’e özgü.
7. *Gıdıgıdık* – Tavuk sesi.
8. *Gırç* – Gıcırtı sesi.
9. *Tıngır* – Hafif ses, şıngırtı.
10. *Pullu* – Parlak, simli süs.
---
*61. Osmaniye*
1. *Gavat* – Hakaret içeren argo (uyarıyla kullanılır).
2. *Zılgıt* – Kadınların bağırarak çıkardığı ses.
3. *Şıllık* – Yöresel tatlı adı.
4. *Badi* – Alt giysi, fanila.
5. *Cıncık* – Küçük süs eşyası.
6. *Hönkürmek* – Ağlamaklı şekilde iç çekmek.
7. *Sümüğünü çekmek* – Burnunu çekmek.
8. *Kündür* – Ağaç türü.
9. *Tıngırdatmak* – Müzik çalmak (amatörce).
10. *Bostan* – Bahçe, sebzelik.
---
*62. Rize*
1. *Amo* – Amca.
2. *Uşağum* – Çocuğum, evladım.
3. *Haçan* – Ne zaman.
4. *Miçel* – Genç kız.
5. *Zeno* – Kadın.
6. *Çula* – Bez parçası.
7. *Pepe* – Küçük çocuk.
8. *Gaco* – Gürültücü kişi.
9. *Kemençe* – Karadeniz'e özgü çalgı.
10. *Horon* – Yöresel oyun
---
*63. Sakarya*
1. *Pıtırcık* – Ufak tefek çocuk.
2. *Goyvermek* – Koyuvermek, salıvermek.
3. *Eşmek* – Karıştırmak, kazmak.
4. *Mıh* – Çivi.
5. *Çemçük* – Kepçe, büyük kaşık.
6. *Taka* – Küçük tekne.
7. *Dıngıl* – Boş ve anlamsız konuşan kişi.
8. *Tırıs* – Hızlı ve düzensiz yürüyüş.
9. *Süme* – Sümüklü, sümük anlamında.
10. *Gırgır* – Şaka, eğlence.
---
*64. Samsun*
1. *Eynemek* – Eğilmek, eğmek.
2. *Godoş* – Tembel, miskin.
3. *Çelme* – Ayak takma hareketi.
4. *Küle* – Kül tablası.
5. *Zıpır* – Yerinde duramayan çocuk.
6. *Gübü* – Koku, özellikle kötü koku.
7. *Sülük* – Yapışkan, istenmeyen kişi (argo).
8. *Tırpan* – Çim biçme aleti.
9. *Çomak* – Kalın sopa.
10. *Çarpılmak* – Elektrik çarpması.
---
*65. Siirt*
1. *Cembel* – Başörtüsü, yazma.
2. *Loğ* – Şişman, iri yapılı.
3. *Tehlik* – Sırt çantası.
4. *Serşok* – Uyurgezer.
5. *Güzer* – Gidiş yolu.
6. *Çel* – Kısa boylu kişi.
7. *Zırtapoz* – Dengesiz, maymun iştahlı kişi.
8. *Dımtar* – Açık renkli ten.
9. *Pelşik* – Yumuşak yapılı nesne.
10. *Fink atmak* – Gezinmek, rahat davranmak
---
*66. Sinop*
1. *Eşelemek* – Karıştırmak, kurcalamak.
2. *Cumburlop* – Suya aniden düşme sesi.
3. *Zıkkım* – Lanetli şey (argo).
4. *Gırgır* – Şaka, eğlence.
5. *Boduk* – Tombul çocuk.
6. *Fötrük* – Şapka.
7. *Gıcır* – Yeni, güzel.
8. *Ötmek* – Konuşmak (argo anlamda).
9. *Kıyım* – Kesilen et.
10. *Cızlak* – Yarı pişmiş veya gevşek şey.
---
*67. Sivas*
1. *Gacal* – Yerli halk.
2. *Zıngırdak* – Kapı zili.
3. *Haşırt* – Yere düşme sesi.
4. *Kakırdak* – Kıkırdak, esprili söyleniş.
5. *Cüllük* – Dağ tavuğu.
6. *Gazel* – Ağaçtan düşen yaprak.
7. *İnce ekmek* – Lavaş türü ekmek.
8. *Sarımsaklı* – Sarımsak katılmış yoğurt.
9. *Teyrek* – Hızlıca koşmak.
10. *Kopil* – Çocuk.
---
*68. Şanlıurfa*
1. *Loh* – Şişman, hantal kişi.
2. *Cırık* – Yırtık pabuç.
3. *Sımsıkı* – Çok tok, doymuş.
4. *Güver* – Yüksekçe yer.
5. *Mırracı* – Sert kahve servisi yapan kişi.
6. *Halay* – Yöresel toplu halk oyunu.
7. *Gerdanlık* – Boyun takısı (süs anlamında da).
8. *Gavut* – Kızartılmış un helvası.
9. *Yek* – Bir, bir tane.
10. *Pekmezlik* – Üzüm ezilerek hazırlanan kıvam.
---
---
*69. Şırnak*
1. *Çevre* – Başörtüsü.
2. *Loğ* – Şişman, iri yapılı.
3. *Heval* – Arkadaş, dost.
4. *Zılgıt* – Kadınların yüksek sesli nidası.
5. *Pırtik* – Eskimiş, yırtık giysi.
6. *Serok* – Lider, baş kişi.
7. *Çepik* – Alkış.
8. *Kato* – Dağlık alan ismi, bazen sert kişi anlamında.
9. *Gûz* – Sonbahar.
10. *Qado* – Kardeş.
(*Not: Bazıları Kürtçeden gelme, yörede sık kullanılır.*)
---
*70. Tekirdağ*
1. *Gadın* – Kadın (şiveyle).
2. *Büdük* – Kısa boylu, tombul kişi.
3. *Fingirdek* – Hareketli, kıpır kıpır kişi.
4. *Gocuman* – Büyük, kocaman.
5. *Deveci armudu* – Sert armut türü, yöresel deyimlerde geçer.
6. *Gırla gitmek* – Çok fazla olmak, bol olmak.
7. *Çiriş* – Yerel bir ot türü.
8. *Pılı pırtı* – Eşya, dağınık şeyler.
9. *Homurdanmak* – Mırıldanarak söylenmek.
10. *Mırın kırın* – Kararsız kalmak.
---
*71. Tokat*
1. *Döşeme* – Yer sofrası.
2. *Cıngıldak* – Küçük zil sesi.
3. *Yalım* – Alev.
4. *Çomağ* – Sopa.
5. *Kürtün* – İri cüsseli kişi.
6. *Arapaşı* – Yöresel yemek.
7. *Pestil* – Kurutulmuş meyve tatlısı.
8. *Tırıs gitmek* – Hızlı yürümek.
9. *Çörten* – Yağmur sularının aktığı oluk.
İşte sıradaki iller olan *Trabzon, Tunceli ve Uşak* yöresine ait 10’ar yöresel kelime ve anlamları:
---
*72. Trabzon*
1. *Uşak* – Çocuk, genç.
2. *Haçan* – Ne zaman.
3. *Gıymak* – Kıymet vermek, üzülmek.
4. *Fasulya* – Fasulye (şiveyle).
5. *Horon* – Yöresel halk oyunu.
6. *Zeno* – Kadın.
7. *Çima* – Neden.
8. *Makarna pilavı* – Şehriyeli pirinç pilavı (bölgeye özgü adlandırma).
9. *Gace* – Gürültücü, konuşkan kişi.
10. *Pepe* – Küçük çocuk.
---
*73. Tunceli*
1. *Dımıl* – Hafif sis, pus.
2. *Qesik* – Küçük, kısa (dağ köylerinde sık kullanılır).
3. *Helik* – Tereyağında kavrulmuş un yemeği.
4. *Gulik* – Dağ mantarı.
5. *Mameki* – Tunceli’ye özgü ekşi bir ot türü.
6. *Teğmenek* – Çocuk oyunu.
7. *Çewlik* – Dere yatağı.
8. *Gırık* – Kırık, bozuk eşya.
9. *Çör* – Kayalık, taşlık yer.
10. *Gımıl* – Kıpırdanmak, oynamak.
(*Bazı kelimeler Zazaca kökenlidir, Tunceli’de sıkça günlük konuşmalarda geçer.*)
---
*74. Uşak*
1. *Gari* – Artık, bundan sonra.
2. *Cıncık* – Boncuk, küçük süs eşyası.
3. *Mıh* – Çivi.
4. *Pancar* – Şeker pancarı.
5. *Külçe* – Hamur topağı.
6. *Göçek* – Güzel görünüşlü.
7. *Mendilci* – El işi mendil satan kişi.
8. *Yanıç* – Ateşin harı.
9. *Üvendire* – Hayvanları yönlendirmeye yarayan sopa.
10. *Cıngıldak* – Zil sesi, takı sesi.
---
---
*75. Van*
1. *Serçav* – Alnın ortası.
2. *Loğ* – Şişman, iri kişi.
3. *Gav* – Büyük baş hayvan.
4. *Pırtik* – Eski püskü giysi.
5. *Mırr* – Sert yöresel kahve.
6. *Çelme* – Tuzak, ayak kaydırma.
7. *Sû* – Su (Kürtçede ve halk arasında yaygın).
8. *Hîndar* – Bilgili, akıllı kişi.
9. *Zeng* – Zil sesi.
10. *Bextewar* – Şanslı, talihli.
(*Not: Van’da Kürtçe kökenli kelimeler günlük yaşamda sıkça kullanılır.*)
---
*76. Yalova*
1. *Gacı* – Kız, genç kadın.
2. *Püfür püfür* – Hafif esinti.
3. *Gırgırına* – Şakasına.
4. *Mırın kırın* – Kararsız davranmak.
5. *Süpürgelik* – Duvar kenarındaki ince çıkıntı.
6. *Yelken açmak* – Yol almak (mecazi anlamda da).
7. *Kunduracı* – Ayakkabı tamircisi.
8. *Fısfıs* – Sprey şişe.
9. *Çintemani* – Geleneksel motif ismi.
10. *Merdane* – Hamur açma oklavası.
---
*77. Yozgat*
1. *Gaco* – Genç erkek.
2. *Deletmek* – Dürtmek.
3. *Çemçük* – Kepçe, büyük kaşık.
4. *Gollük* – Oyuncak, süs eşyası.
5. *Fakfuk* – Çabuk yanıp sönen ateş.
6. *Dımbız* – Maşa.
7. *Yutuk* – Kekeme.
8. *İğdiş* – Kısırlaştırılmış hayvan.
9. *Zırvalamak* – Saçmalamak.
10. *Cılk* – Cıvık, gevşek yapılı.
---
---
*78. Zonguldak*
1. *Tırpana* – Etek, fistan.
2. *Cembelek* – Oyuncak bebek.
3. *Gocunmak* – Alınmak, darılmak.
4. *Çımacı* – Gemi bağlama işini yapan kişi.
5. *Gırıh* – Düğüm.
6. *Kallavi* – Büyük, iri.
7. *Yağlık* – Başörtüsü.
8. *Kozalak* – Çam ağacı meyvesi, sobada yakmak için de kullanılır.
9. *Kanca* – Askı aparatı.
10. *Dombay* – İri cüsseli hayvan ya da kişi.
---
*79. Aksaray*
1. *Cızlak* – Islak, cıvık.
2. *Dızdız* – Çok soğuk.
3. *Gırla* – Bolca, çokça.
4. *Cıncık* – Boncuk, küçük süs eşyası.
5. *Aşlık* – Yiyecek.
6. *Geplemek* – Konuşmak, sohbet etmek.
7. *Dalko* – Dalga geçme.
8. *Kıylık* – Kıyafet, giysi.
9. *Höpürdetmek* – Gürültüyle içmek.
10. *Göşmek* – Kabarıp sertleşmek (hamur için).
---
*80. Bayburt*
1. *Gendirme* – Jandarma.
2. *Mongul* – Tembel, miskin.
3. *Pehli* – Etli pilav.
4. *Yünlük* – Yün konulan oda veya sandık.
5. *Çalkama* – Yufka benzeri hamur işi.
6. *Gavat* – Çukur, oyuk.
7. *Cecim* – Yöresel kilim türü.
8. *Cıllamak* – Bağırmak, çağırmak.
9. *Kırıtmak* – Naz yapmak.
10. *Helke* – Tahta kova.
---
---
*81. Karaman*
1. *Cılga* – Yol, patika.
2. *Darı* – Mısır.
3. *Eğrek* – Genç kız.
4. *Gıvır* – Ufak tefek eşya.
5. *İmre* – İnce yufka ekmeği.
6. *Hanyalak* – Ağzı laf yapan, çenesi düşük.
7. *Lenger* – Büyük metal tabak.
8. *Çomaşır* – Çamaşır (şiveyle).
9. *Dızmana* – Peynirli hamur işi.
10. *Yuvak* – Toparlamak, yuvarlamak.
---
Son düzenleme:
